Zapalenie płuc u dziecka
Chorobę tę wywołują bakterie i wirusy, pierwotniaki, grzyby, zachłyśnięcia pokarmem, lekami oleistymi, naftą itp. Ostatnio notuje się częstsze występowanie zapaleń wirusowych, szczególnie w czasie epidemii grypy. Wirusy torują drogę bakteriom, dlatego często przyczyna jest mieszana. Bakteryjne zapalenie płuc wywołują najczęściej dwoinki zapalenia płuc (pneumokoki), paciorkowce i gronkowce, które są najgroźniejsze. W gronkowcowym zapaleniu płuc w płucach tworzą się masywne nacieki zapalne, ropnie, pęcherze rozedmowe, a w opłucnej ropny płyn. Ten typ zapalenia występuje najczęściej u niemowląt, towarzyszą mu objawy toksyczne i posocznica. Z wirusów najczęściej wywołują zapalenie płuc wirusy grypy, grypy rzekomej i tzw. wirusy RS.
Objawy zapalenia płuc: temperatura powyżej 38°C (u młodych niemowląt i u wcześniaków przebieg może być bezgorączkowy), przyspieszenie oddechów, poruszanie skrzydłami nosa, wciąganie przestrzeni międzyżebrowych, nadobojczykowych i podżebrowych. Na twarzy dziecka maluje się wysiłek i cierpienie. Dziecko „tchnie” lub „postękuje”, co wskazuje na ból przy oddychaniu. Kaszel jest męczący, tym bardziej że małe dziecko nie potrafi odkrztuszać wydzieliny. Często dołącza się sinica. Bardzo szybko, zwłaszcza u najmłodszych dzieci, może dojść do ostrej niewydolności oddechowej z zaburzeniem wentylacji (przewietrzania) płuc, z niedotlenieniem i niewydolnością krążenia.
Ostra niewydolność oddechowo-krążeniowa stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Jedynym ratunkiem jest natychmiastowe umieszczenie dziecka w szpitalu, tam tylko bowiem można zastosować tlen i odpowiednio energiczne leczenie. Nie można z tym zwlekać, pośpiech jest konieczny. Zapalenie płuc, zwłaszcza u niemowląt, należy do stanów naglących, wymagających szybkiego udzielenia dziecku pomocy. Zapalenie płuc u starszych dzieci zbliża się swym obrazem do spotykanego u dorosłych. Jest to przeważnie zapalenie jednoogniskowe, podczas gdy u niemowląt i małych dzieci najczęstsze jest wieloogniskowe, czyli od-oskrzelowe zapalenie płuc. Jeśli u starszego dziecka naciek zapalny jest umiejscowiony w dolnym płacie prawego płuca, choroba może rozpocząć się bólem brzucha.
Zachodzi wtedy konieczność różnicowania z zapaleniem wyrostka robaczkowego. Czuła i wnikliwa obserwacja matki, spostrzeżenie, zwłaszcza u niemowląt, nawet niewinnych objawów nieżytowych, szybkie zgłoszenie się do lekarza lub do szpitala w ostrych chorobach układu oddechowego, chronią zdrowie i życie dziecka. Jeśli lekarz nie uzna leczenia szpitalnego za konieczne, jak należy postępować z chorym dzieckiem w warunkach domowych? Pierwszym warunkiem jest ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza, dotyczących podawania leków i pielęgnowania dziecka. Rodzaj leku i jego dawkę oraz godziny podawania należy zapisać sobie na karteczce.
U małych dzieci są często trudności z podaniem leku, ponieważ dzieci bronią się, plują, wymiotują, jeśli wszystkie wysiłki zawodzą, należy zwrócić się do lekarza, który podejmie decyzję dotyczącą zmiany postaci lub rodzaju leku. Chore dziecko należy przetrzymać w łóżku w dobrze przewietrzanym pokoju, w którym nie wolno palić papierosów. Temperatura powietrza powinna wynosić nie więcej niż 20—22°C. W pomieszczeniu należy zachować odpowiednią wilgotność powietrza, rozwieszając mokre ręczniki lub stosując elektryczny nawilżacz powietrza. Wilgotne powietrze ułatwia odkrztuszanie wydzieliny i zapobiega nadmiernej utracie wody przez organizm. Pościel i bielizna dziecka muszą być czyste i często zmieniane. Kąpiel z zachowaniem wszelkiej ostrożności (ciepłe pomieszczenie, ciepła woda i sprawne, szybkie mycie), jest bardzo wskazana. Nie wolno dziecka przegrzewać.
Ze względu na upośledzone łaknienie, nie trzeba go zmuszać do jedzenia, natomiast należy podawać sporo płynów i soków owocowych. Dieta powinna, być łatwo strawna (chude mleko, kaszka, budyń, galaretka, kompoty, jajko na miękko), wzbogacona witaminami, szczególnie witaminą C. Szczególnie ważne jest jednak zapobieganie zakażeniom, które polega na chronieniu dziecka przed kontaktami z osobami chorymi, prawidłowym żywieniu, zapobieganiu krzywicy i niedokrwistości, spacerach na świeżym powietrzu i przestrzeganiu zasad higieny osobistej i mieszkania. Nawet na pozór niewinne przeziębienie u niemowląt wymaga zasięgnięcia porady lekarskiej ze względu na potencjalne niebezpieczeństwo rozszerzenia się procesu zapalnego na dolne drogi oddechowe. Jeżeli ratunek nie przyjdzie w porę, może to doprowadzić do sytuacji, ze nawet najbardziej intensywne leczenie będzie bezskuteczne.
