Zapalenie pęcherzyka żółciowego i kamica żółciowa
• W warunkach fizjologicznych pęcherzyk żółciowy stanowi zbiornik żółci wyprodukowanej w wątrobie. W odpowiedzi na bodziec nerwowy, uruchomiony przez spożycie posiłku i proces trawienia, dochodzi do skurczu mięśni gładkich pęcherzyka, obkurczenia się go i wydzielenia przezeń żółci do dwunastnicy. Po operacyjnym usunięciu pęcherzyka żółciowego żółć wytworzona w wątrobie spływa do jelita cienkiego bez przerwy.
• Przyczyną zapalenia pęcherzyka żółciowego jest najczęściej kamica żółciowa lub/i czynnik infekcyjny (zapalenie bakteryjne). Inne przyczyny są rzadsze.
• Do objawów zapalenia pęcherzyka żółciowego należą silne bóle, występujące najczęściej w nocy i wczesnym rankiem, zlokalizowane w nadbrzuszu po stronie prawej. Spożycie tłuszczu zwykle nasila bóle.
• Mdłości, pobudzenie do wymiotów, wymioty i wzdęcia uzupełniają obraz chorobowy. Niekiedy obserwuje się wzrost temperatury ciała.
• Jeśli wystąpi wysoka gorączka z dreszczami, należy podejrzewać szerzenie się zapalenia w obrębie przewodów żółciowych wewnątrz-wątrobowych.
• Podczas badania stwierdza się zwykle żywą bolesność na ucisk w prawym nadbrzuszu wzdłuż prawego łuku żebrowego (w prawym podżebrzu). Ból pojawia się lub nasila przy wdechu. Niekiedy można wyczuć powiększony pęcherzyk żółciowy.
• Stany zapalne dróg żółciowych stwarzają zagrożenie z powodu powikłań. Należą do nich:
– ropniak pęcherzyka żółciowego (w pęcherzyku żółciowym wydzielina zapalna ulega zropnieniu),
– zgorzel (martwica) ścian pęcherzyka (zgorzel pęcherzyka żółciowego),
– perforacja pęcherzyka żółciowego (pęknięcie ścienia-łych, zmienionych zapalnie ścian pęcherzyka z wylaniem się żółci do jamy otrzewnej, co powoduje groźne, żółciowe zapalenie otrzewnej; niekiedy proces zapalny ulega ograniczeniu – naciek około-pęcherzykowy).
• Proces zapalny szerzy się na sąsiednie narządy powodując połączenie się światła pęcherzyka ze światłem innych narządów, np. dwunastnicy. Są to przetoki. W wymienianym przypadku tworzy się przetoka pęcherzykowo-dwunastnicza.
• Kolka żółciowa jest objawem albo zapalenia pęcherzyka żółciowego (często jest to proces przewlekły z okresowymi napadami kolki), albo kamicy żółciowej. Bóle występują zwykle po spożyciu ciężko strawnych potraw. Mają one charakter kłujący, stopniowo nasilają się i łagodnieją (przebieg falisty).
• Należy podkreślić, że kamica żółciowa może przebiegać bezobjawowo. Aż 10% ludzi ma kamicę żółciową. Często zostaje ona wykryta przypadkowo (zdjęcie radiologiczne jamy brzusznej, badanie radiologiczne kręgosłupa).
– niektóre kamienie żółciowe nie uwidaczniają się radiologicznie. Zwykle są to kamienie cholesterolowe. Można je wykryć za pomocą badania radiologicznego z użyciem środka cieniującego (kontrastowego);
– większość kamieni żółciowych zawiera sole wapnia. Kamienie te zostają przeważnie wykryte w badaniu radiologicznym bez użycia kontrastu. Często skład kamieni jest złożony (cholesterol, sole wapnia, bilirubina).
Jak sobie radzić?
• Jeśli kamica żółciowa wykryta została przypadkowo i nie sprawia żadnych dolegliwości, należy dalej żyć normalnie, „jak gdyby nigdy nic”. Jest prawdopodobne, że nigdy nie dojdzie do zapalenia pęcherzyka żółciowego lub napadów kolki żółciowej.
• Unikać tłustych potraw.
Kiedy iść do lekarza?
• Jeśli bóle w prawym podżebrzu budzą podejrzenie zapalenia pęcherzyka żółciowego. Schorzenie to musi być szybko i skutecznie leczone farmakologicznie przez lekarza, zaniedbanie bowiem może doprowadzić do przewlekania się choroby (przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego) i uszkodzenia wątroby.
• Zawsze wtedy, kiedy wystąpi żółtaczka:
– zażółcenie spojówek,
– ciemne zabarwienie moczu i odbarwione stolce.
• Również wtedy, kiedy napady kolki są częste. Należy pamiętać, że wielomiesięczne stosowanie preparatów zawierających kwasy żółciowe może doprowadzić do rozpuszczenia kamieni składających się wyłącznie z cholesterolu (kamienie cholesterolowe). Natomiast uporczywie nawracające napady kolki żółciowej spowodowane są przez kamienie zawierające sole wapnia, które muszą być operacyjnie usunięte wraz z pęcherzykiem żółciowym (cholecystektomia).
