Wypadanie dysku
• Krążki międzykręgowe składają się z pierścienia włóknisto-chrząstkowego z galaretowatym jądrem. Znajdują się one pod zmiennym, co do nasilenia, ciśnieniem wywieranym na cały kręgosłup.
• W miarę zużywania się (wiek, zmiany zwyrodnieniowe) lub na skutek nagłego działania siły (uraz, upadek) pierścień okalający jądro może pęknąć, co pociąga za sobą wypadnięcie galaretowatego jądra na zewnątrz (do tyłu).
• Zwykle dysk występuje nagle, ale na ogół zapowiadają go różne objawy prodromalne, np. bóle typu korzonkowego.
• Wypadnięte jądro galaretowate jest źródłem wielu dolegliwości i objawów, które są następstwem ucisku wywieranego przez jądro na nerwy rdzeniowe. Do najczęstszych należą bóle (o różnym nasileniu), zaburzenia czucia (mrowienia, drętwienie, przeczulica) oraz porażenia w obszarach, w których znajdują się uszkodzone nerwy. Przykładem może być niedowład mięśni prostowników stopy (upośledzenie zgięcia grzbietowego stopy) oraz różne zaburzenia w oddawaniu moczu i stolca.
• Dolegliwości nasilają się zwykle przy kichaniu, parciu, kaszlu lub śmiechu. Wszystkie te stany zwiększają przejściowo ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego i tym samym -ucisk na korzonki nerwowe.
Jak sobie radzić?
Zapobieganie
Należy wytrenować nawyk siedzenia w pozycji prawidłowej, umiejętnego, równomiernego wstawania, właściwego, symetrycznego obciążania grzbietu i pleców:
– przy siedzeniu obciążać pośladki i plecy równomiernie. Należy unikać pozycji niesymetrycznie obciążającej nogi (zakładanie nogi na nogę);
– wstawać wyprostnie, nie wyginać się (dotyczy to zwłaszcza dzieci), aby kręgosłup był równomierne obciążony;
– jeśli naprawdę nie można uniknąć dźwignięcia czegoś ciężkiego, należy przykucnąć (kolana mocno zgięte) i ciężar podnosić wzdłuż ciała tak, aby kręgosłup był maksymalnie wyprostowany (unikać podnoszenia ciężarów przy wyprostowaniu nóg w kolanach i zgiętym kręgosłupie);
Starać się spać w pozycji wyprostowanej, a nie skulonej. Materac powinien być jednoczęściowy, twardy, bez podgłówka. Jeśli już doszło do uszkodzenia kręgosłupa, należy dążyć do jego wzmocnienia. Można to osiągnąć przez odpowiedni trening zapewniający większą sprawność aparatu mięśniowo-więzadłowego (gimnastyka, pływanie). Wprawdzie masaże rozluźniają mięśnie, ale nie są w stanie wzmocnić uszkodzonych tkanek, charakteryzujących się gorszą sprawnością.
Przy wypadniętym jądrze galaretowatym
• Połóż się w łóżku rozluźniony. Niekiedy bóle łagodnieją po podłożeniu pod kolana grubej poduszki.
• Wprawdzie leki przeciwbólowe nie usuwają przyczyny choroby, ale przynoszą ulgę.
• Stosuj ciepło, jeśli uznasz, że to Ci pomaga.
Kiedy iść do lekarza?
• Zawsze wtedy, kiedy wystąpią wyraźne zaburzenia czucia i porażenia (niedowłady).
• Kiedy własne przeciwśrodki zawodzą. Niekiedy po kilku dniach dochodzi do samoistnej poprawy. Często bardzo pomocna bywa chiroterapia (kręgarstwo).
• Godne polecenia są następujące środki zaradcze:
– wstrzyknięcia domięśniowe różnych leków (okolica grzbietowa, pośladki),
– zastosowanie chirurgicznej metody leczenia (operacja dysku),
– założenie gorsetu, jeśli zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa są bardzo zaawansowane (niekiedy jest to niezbędne),
– operacja dysku nie chroni przed „nowym” dyskiem w innej części kręgosłupa.
